Welke Balkan landen zijn er?

Geografisch liggen elf landen helemaal of grotendeels op de Balkan: Albanië, Bosnië en Herzegovina, Bulgarije, Griekenland, Kosovo, Kroatië, Montenegro, Noord-Macedonië, Servië en Slovenië, plus het Europese deel van Turkije (bron: WorldAtlas). Veel reisgidsen tellen ook Roemenië mee en komen zo op twaalf. Zie je elders een lijst met zes of zeven Balkan landen, dan gebruikt die bron een andere maatstaf: de Westelijke Balkan van de Europese Unie of het voormalige Joegoslavië.

In de tabel verderop zie je per land onder welke indeling het valt.

Waarom het aantal Balkan landen per bron verschilt

De Balkan is een regio zonder vaste grenzen, dus wie een lijst maakt, kiest eerst een maatstaf. Een geograaf kijkt naar het schiereiland tussen de Adriatische Zee en de Zwarte Zee. Een beleidsmaker in Brussel bedoelt met de Balkan meestal zes landen die nog geen lid van de EU zijn. Wie aan de oorlogen van de jaren negentig denkt, heeft het vaak over de landen die uit Joegoslavië zijn ontstaan.

Vooral de randen zorgen voor discussie. Slovenië en Roemenië liggen aan de rand van het geografische gebied. Van Turkije ligt alleen het Europese deel op het schiereiland. Daarom telt het ene lijstje ze mee en laat het andere ze weg. Griekenland ligt geografisch wel op de Balkan, maar politieke overzichten slaan het meestal over (bron: WorldAtlas).

De geografische Balkan ligt ten zuiden van Donau en Sava

Als noordgrens van het Balkanschiereiland gelden meestal de rivieren Donau en Sava. Binnen die grens liggen Albanië, Bosnië en Herzegovina, Bulgarije, Kosovo, Kroatië, Montenegro, Noord-Macedonië, Servië, het grootste deel van Slovenië en het Griekse vasteland. Van Turkije valt alleen het Europese deel binnen die grens. Roemenië valt buiten die geografische telling. Reisgidsen die het wel meetellen, rekenen het om historische en culturele redenen tot de regio.

De naam komt uit het Turks en betekent zoiets als een keten van beboste bergen. Eerst sloeg hij alleen op het Balkangebergte in Bulgarije, later op het hele schiereiland (bron: WorldAtlas).

De Balkan landen op de kaart

Zoek je de Balkan landen op een kaart, dan zie je een schiereiland dat aan drie kanten aan zee grenst. In het westen ligt de Adriatische Zee, in het zuidwesten de Ionische Zee en in het zuiden de Egeïsche Zee en de Middellandse Zee. Aan de oostkant ligt de Zwarte Zee. In het zuidoosten scheiden de Bosporus en de Dardanellen het schiereiland van het Aziatische deel van Turkije.

Een paar vaste punten helpen je de kaart te lezen:

• Slovenië ligt in het uiterste noordwesten van de Balkan
• Kroatië en Albanië liggen aan de Adriatische kust
• Bulgarije grenst aan de Zwarte Zee
• Griekenland vormt de zuidpunt van het schiereiland

Welke landen horen bij voormalig Joegoslavië?

Joegoslavië bestond uit zes republieken: Slovenië, Kroatië, Bosnië en Herzegovina, Servië, Montenegro en Macedonië, dat sinds 2019 Noord-Macedonië heet. De naam Joegoslavië betekent letterlijk ‘land van de Zuid-Slaven’. Begin jaren negentig viel het land uiteen. Slovenië en Kroatië scheidden zich als eerste af. Toen Montenegro in 2006 voor onafhankelijkheid koos, was het laatste restant van het land verdwenen (bron: WorldAtlas).

Kosovo was een provincie van Servië en verklaarde zich in februari 2008 eenzijdig onafhankelijk. Servië erkent die onafhankelijkheid niet, net als vijf EU-landen (bron: Europees Parlement). Zo kom je op zeven landen uit voormalig Joegoslavië: Bosnië en Herzegovina, Kosovo, Kroatië, Montenegro, Noord-Macedonië, Servië en Slovenië. Wie Kosovo niet meetelt, houdt er zes over.

De Westelijke Balkan is een term van de EU

In het nieuws over de Europese Unie valt vaak de term Westelijke Balkan. Daarmee bedoelt de EU zes landen: Albanië, Bosnië en Herzegovina, Kosovo, Montenegro, Noord-Macedonië en Servië. Kroatië hoorde er ook bij, tot het op 1 juli 2013 lid van de EU werd. Albanië, Bosnië en Herzegovina, Montenegro, Noord-Macedonië en Servië zijn kandidaat-lidstaten. Kosovo is een potentiële kandidaat. Montenegro is het verst met de onderhandelingen (bron: Europees Parlement, stand april 2026).

Vijf Balkan landen zijn al lid van de EU. Griekenland is lid sinds 1981, Slovenië sinds 2004, Bulgarije en Roemenië sinds 2007 en Kroatië sinds 2013 (bron: Europese Unie). Turkije is sinds 1999 kandidaat-lidstaat, maar die onderhandelingen liggen in de praktijk stil (bron: Europees Parlement, stand april 2026).

Alle Balkan landen per indeling in één tabel

Land	Op het schiereiland	Voormalig Joegoslavië	Westelijke Balkan (EU)	EU-lid
Albanië	ja	nee	ja	nee, kandidaat
Bosnië en Herzegovina	ja	ja	ja	nee, kandidaat
Bulgarije	ja	nee	nee	ja, sinds 2007
Griekenland	ja, het vasteland	nee	nee	ja, sinds 1981
Kosovo	ja	ja, als provincie van Servië	ja	nee, potentiële kandidaat
Kroatië	ja	ja	tot 2013	ja, sinds 2013
Montenegro	ja	ja	ja	nee, kandidaat
Noord-Macedonië	ja	ja	ja	nee, kandidaat
Roemenië	aan de rand, niet altijd meegeteld	nee	nee	ja, sinds 2007
Servië	ja	ja	ja	nee, kandidaat
Slovenië	grotendeels	ja	nee	ja, sinds 2004
Turkije	alleen het Europese deel	nee	nee	nee, kandidaat (onderhandelingen bevroren)

Waar begin je met de Balkan?

Neem je alleen de landen die volgens elke indeling bij de Balkan horen, dan blijven er vijf over: Bosnië en Herzegovina, Kosovo, Montenegro, Noord-Macedonië en Servië. Daarmee zijn ze een logische basis voor een rondreis door de Balkan.

Begin je in Servië, dan ligt de hoofdstad Belgrado voor de hand als eerste stop; een gastblogger zet vijf redenen om Belgrado te bezoeken op een rij. Trek je verder naar het zuiden, dan geeft het reisverhaal over Noord-Macedonië een beeld van een land dat nog weinig reizigers kennen. Albanië valt buiten die vijf, omdat het nooit bij Joegoslavië hoorde. Over Albanië, lang een van de onbekendste landen van Europa, schreef een gastblogger een verhaal waarin het land een ruwe diamant heet.